DỊCH VỤ THÔNG TIN GREENCOFFEE

RỆP SÁP TRÊN CÂY CÀ PHÊ


1. Rệp sáp hại quả:
- Nguyên nhân, tác hại:

  • Rệp sáp gây hại quả có rất nhiều loài, trong đó Planococcus kraunhiae Kwana là tác nhân gây hại chính. Kế đến là loài rệp sáp hai đuôi Ferrisia virgata Cockerell.
  • Đặc điểm chung về hình thái của các loại rệp sáp hại quả là cơ thể được bao bọc bên ngoài bằng một lớp sáp màu trắng nên được gọi là rệp sáp, khi gạt lớp sáp sẽ thấy bên trong cơ thể màu hồng.
  • Rệp sáp gây hại quả bằng cách chích hút nhựa quả cà phê, làm quả non không phát triển, trường hợp nặng làm quả rụng, khô héo, thậm chí làm cành khô, cây chết. Khi rệp sáp gây hại nặng thường xuất hiện lớp nấm muội đen bao phủ quả, lá và cành, làm giảm khả năng quang hợp của cây. 

Hình 1: Rệp sáp hại quả  Planococcus kraunhiae 

Hình 2. Rệp sáp hai đuôi Ferrisia virgata 

- Thời gian gây hại:

Thời điểm rệp sáp gây hại nặng nhất là giai đoạn cây mang quả non, vào thời gian các tháng mùa khô. Các thời điểm khác trong năm rệp sáp gây hại nhẹ và thường không ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng và năng suất của cây cà phê.

- Biện pháp phòng trừ:
  • Cắt tỉa cành, tạo hình cây cà phê thông thoáng.
  • Làm sạch cỏ dại trong bồn.
  • Chăm sóc để cây cà phê phát triển tốt, hạn chế sự gây hại của rệp sáp.
- Bảo vệ các loài thiên địch: bọ rùa đỏ (Rolodia sp.), bọ rùa nhỏ (Scymnus sp.), bọ mắt vàng (Chrysopa sp.), nhện bắt mồi và ăn thịt côn trùng...
Thường xuyên kiểm tra vườn cây, đặc biệt vào các tháng mùa khô để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời.
Khi rệp mới xuất hiện với tỷ lệ cành bị hại còn thấp có thể cắt bỏ các cành bị rệp, thu gom và đưa ra ngoài vườn để tiêu hủy.
Đối với vùng thường xuyên bị rệp hại, sau khi thu hoạch tiến hành cắt cành và kiểm tra mật độ rệp sáp hại quả để tiến hành phòng trừ kịp thời. Khi thấy khoảng 10 % số chùm quả trên cây có rệp thì tiến hành phun thuốc. Để thuốc có hiệu quả cao nên dùng máy bơm cao áp xịt mạnh nước vào chùm quả có rệp để rửa trôi lớp sáp bao phủ trên cơ thể rệp, sau đó mới tiến hành phun thuốc kỹ vào chùm quả để thuốc ngấm vào thì hiệu quả phòng trừ rệp sáp sẽ cao hơn.
Sử dụng một trong các loại thuốc sau: Chlopyrifos Ethyl (Mapy 48 EC), Profenofos (Selecron 500 EC); Cypemethrin + Profenofos (Polytrin P 440 EC); Spirotetramat (Movento 150 OD); Chlorpyrifos ethyl + Imidacloprid (Fidur 220 EC)… theo nồng độ hướng dẫn trên bao bì. Phun thuốc 2 - 3 lần cách nhau 7 - 10 ngày.
Chú ý: Kiểm tra, đánh dấu cây có rệp ở ngưỡng cần phun, phun kỹ vào các chùm quả sao cho thuốc có thể tiếp xúc được rệp. Do rệp nằm sâu bên trong cuống quả và còn được lớp sáp không thấm nước bên ngoài bảo vệ. 
2. Rệp sáp hại rễ:
Nguyên nhân, tác hại:
  • Rệp sáp hại rễ (Planococcus lilacinus) cũng có lớp sáp màu trắng bao bọc bên ngoài, phía trong màu hồng. Rệp sáp hại rễ có thân hình dày hơn rệp sáp hại quả và phồng lên như hình bán cầu. 
  • Rệp sáp chích hút rễ và thân ngầm của cây cà phê làm cây sinh trưởng và phát triển kém, lá vàng, rụng, cây chết. Khi gặp điều kiện thuận lợi, rệp sáp rễ sẽ kết hợp với nấm Bornetina corium tạo thành lớp màu trắng (còn gọi là măng xông) bao quanh rễ cây làm cho rễ nhanh chóng bị hủy hoại. Ngoài ra, khi rệp chích hút nhựa rễ cây đã tạo ra những vết thương trên rễ, tạo điều kiện cho các nấm gây hại dễ dàng xâm nhập và gây bệnh thối rễ. Chất thải do rệp tiết ra là nguồn thức ăn của các loài kiến và kiến giúp rệp phát tán ra các cây xung quanh trên vườn.

- Thời gian gây hại:
Rệp sáp gây hại quanh năm nhưng gây hại mạnh nhất vào thời gian nóng ẩm chuyển từ mùa khô sang mùa mưa hoặc từ mùa mưa sang mùa khô.
- Biện pháp phòng trừ:
  • Cắt tỉa cành, tạo hình cây cà phê thông thoáng.
  • Làm sạch cỏ dại trong bồn để hạn chế sự gây hại của rệp sáp.
  • Kiểm tra vườn cây thường xuyên ở phần cổ rễ ở dưới mặt đất ở độ sâu khoảng 10 cm, nhất là vùng có nguồn rệp sáp, để phát hiện sớm sự xuất hiện của rệp. 
  • Chỉ xử lý thuốc hóa học khi kiểm tra thấy mật độ rệp sáp có trên 100 con/gốc. Sử dụng một trong các loại thuốc sau để tưới vào gốc và xung quanh phần rễ cây Chlopyrifos Ethyl (Mapy 48 EC); Spirotetramat (Movento 150 OD); Profenofos (Selecron 500 EC); Cypermethrin + Profenofos (Polytrin P 440 EC); Chlorpyrifos ethyl + Imidacloprid (Fidur 220 EC)… Xử lý thuốc 2 - 3 lần cách nhau 7 - 10 ngày. 
  • Đối với các cây cà phê bị rệp gây hại nặng: rễ đã bị măng sông, cây bị vàng lá nặng thì đào bỏ, thu gom và đưa ra ngoài tiêu hủy.

Trích nguồn tài liệu:  
“Bộ bài giảng và công cụ bài giảng về sản xuất cà phê bền vững”
Cùng phối hợp thực hiện giửa Trung tâm Phát triển Cộng đồng (CDC), văn phòng UTZ Việt Nam, Solidaridad – Scan, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia
Năm xuất bản: 2015

 

 

Bình luận

Bạn muốn chia sẻ?
Nhập ý kiến của bạn Gửi ý kiến

Chưa có bình luận